สะท้อนมาดูกรุงเทพฯ"

โดย อ.คณาทัต  จันทร์ศิริ

ลงพิมพ์ในนิตยสาร เซฟตี้เจอนัล

พ.ศ.2541

คงไม่ใช่แค่คนอังกฤษ ที่อยู่ในลอนดอน เท่านั้น  ที่จะหวาดกลัว และทุกข์ทรมานกับเหตุการณ์เพลิงไหม้อันใหญ่หลวงนี้

ไม่ว่าใครในเมืองใด ประเทศไหนในโลก หากเจอเข้า….รับรอง….หนาว !!!

ความเสียหาย ย่อยยับนับคณามิได้  ที่เกิดจากพระเพลิงเผาผลาญทั้งบ้านทั้งเมือง เป็นเวลากว่า 5 วัน  กระหน่ำโหมเป็นพื้นที่กว่า 436 เอเคอร์ (1,900 ไร่) ซึ่งมีความยาว เลาะเลียบไปตามลำแม่น้ำเทมส์กว่า ครึ่งไมล์  และลึกเข้าไปใจกลางกรุงลอนดอน ถึง 1 ไมล์ครึ่ง

บ้าน ร้านค้า 13,200 หลัง  โบสถ์ 87 หลัง  พังพินาศเป็นผุยผงในกองเพลิง

เหมือนปาฏิหารย์ !  มีรายงานผู้เสียชีวิตเพียง 6 คนเท่านั้น  ทั้งๆที่น่าจะมีมากกว่าหลายเท่า

ส่วนผู้บาดเจ็บ…ไม่มีรายงานจำนวนที่แน่นอน

จากการสืบสวนหาสาเหตุ  ทราบว่า………..

เช้ามืดวันอาทิตย์ที่ 2 ของเดือนกันยายน  เกิดเพลิงลุกไหม้ขึ้นที่บ้าน 2 ชั้น  ซึ่งเป็นร้านทำขนมปัง ชื่อ KING'S BAKER ของนาย Thomas Farynor  ตั้งอยู่ในซอย PUDDING LANE

คนงานที่นอนหลับอยู่  ตื่นขึ้นมาก็พบว่าควันไฟคละคลุ้งไปทั่วบ้านแล้ว

ทุกคนต่างตะเกียกตะกายหนีตายทางหน้าต่างชั้นบน  ทะลุไปตามรางน้ำบนหลังคา แล้วข้ามไปยังบ้านข้างเคียงอย่างทุลักทุเล

มีเพียงแม่บ้านสูงอายุคนหนึ่งเท่านั้นที่กลัวความสูง ไม่กล้าปีนไต่หนี

ซึ่งในที่สุดเธอก็เสียชีวิตคากองเพลิงเป็นศพแรกของเหตุการณ์ครั้งนี้

ประกายไฟที่เกิดจากเพลิงตะโบมโหมกระ หน่ำอย่างเมามัน  ได้แตกกระจายไปทุกทิศทางตามแรงลมที่กระพือซ้ำอย่างเกรี้ยวกราด

ทำให้บ้านเรือน ร้านค้าข้างเคียง ซึ่งส่วนใหญ่สร้างด้วยไม้  ถูกกลืนเข้ากองไฟ ขยายวงกว้างขึ้น…กว้างขึ้นอย่างน่ากลัว

ชั่วเวลาอึดใจเดียว  ไฟได้ขยายตัวเผาผลาญถึงย่าน STAR INN  บนถนน FISH STREET HILL ไปจนถึงโบสถ์ ST.MARGARET

ไม่เพียงเท่านั้น  อุณหภูมิที่สูงขึ้นพร้อมๆกับกระแสลมที่รุนแรง  ได้แพร่กระจายความร้อน ลุกลามข้ามไปถึง THAMES STREET

ที่ติดกับท่าเรือ  ซึ่งมีสินค้าอันเป็นเชื้อเพลิงวางกองอยู่มากมาย  อาทิ ไขมันสัตว์ , เหล้า , ถ่านหิน , ไม้ซุง ฯลฯ

ในส่วนของการดับเพลิง  ทั้งเจ้าหน้าที่และอาสาสมัคร ถูกเกณฑ์มาจากทั่วทุกสารทิศ  พร้อมทั้งอุปกรณ์ในการดับเพลิง 

อาทิ ถังน้ำ  ขวาน  บันได  เครื่องดับเพลิงแบบกระบอกฉีด  แต่ส่วนใหญ่มักจะไม่อยู่ในสภาพใช้งาน  เพราะ

ต่างละเลยการดูแลบำรุงรักษา  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง น้ำที่จะใช้ในการดับไฟ ไม่มีการเตรียมไว้ก่อน 

จึงไม่สามารถทำการดับเพลิงได้อย่างมีประสิทธิภาพและทันท่วงที

และนี่คือเหตุการณ์เพลิงไหม้ใหญ่ในกรุงลอนดอน(The Great Fire of London) ที่เกิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1666 (พ.ศ.2209) ประมาณ 3 ร้อยกว่าปีมาแล้ว  ซึ่งถือว่าเป็นประวัติศาสตร์แห่งไฟไหม้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก

ที่ผมนำเหตุการณ์ "ไฟไหม้ใหญ่ในกรุงลอนดอน"มาเล่าให้ฟัง ก็เพราะได้มีโอกาสไปเยี่ยม " องค์การดับเพลิง และป้องกัน

สาธารณภัยแห่งกรุงลอนดอน " (The London Fire and Civil Defence Authority : LFCDA)  ประเทศอังกฤษ เมื่อวันที่ 16-27 พฤษภาคม 2541  ได้แลเห็นวิวัฒนาการในงานดับเพลิงและช่วยชีวิตของเขา  ซึ่งต่างจากบ้านเรามากมาย  จึงขอขยายต่อให้ท่านผู้อ่านได้รับรู้ด้วย

จะว่าไปแล้ว ! การดับเพลิงของอังกฤษ ก็คือต้นแบบของการดับเพลิงในบ้านเรายุคแรกๆ(ปัจจุบันกำลังตามสวีเดนและอเมริกา)

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อุปกรณ์ในการดับเพลิง

ที่เห็นได้ชัดก็คือ สายส่งน้ำดับเพลิงแบบผ้าใบเคลือบยาง ( Fire Delivery Hose) ที่มีข้อต่อสรวมเร็วแบบกดล็อค (Quick Coupling) ซึ่งแตกต่างจากของประเทศอื่นส่วนใหญ่  ไม่ว่าจะเป็นประเทศในยุโรปเอง หรืออเมริกา และญี่ปุ่น ฯลฯ

เล่าเปรียบเทียบให้ฟังสักนิดก็แล้วกันนะครับว่าต่างกันอย่างไร !

ของอังกฤษซึ่งเป็นแบบที่เราใช้อยู่  ข้อต่อ (coupling) ระหว่างสายส่งน้ำดับเพลิงซึ่งมีข้อต่อตัวผู้และข้อต่อตัวเมีย

จะมีลักษณะที่แลเห็นได้ชัดเจน คือ

ตัวเมียมีหู ( 2 ข้าง )  ตัวผู้มีเดือย

แต่แบบอื่น ที่ไม่ใช่ของอังกฤษ  จะไม่มีหู

หูของข้อต่อนี้เขาใช้เป็นที่จับกุมโดยมือทั้งสองเพื่อการคลี่สายเข้าไปฉีดน้ำ…..เวลาม้วนเก็บสาย  จะต้องม้วนโดยเอาข้อต่อตัวเมียไว้ข้างใน

เป็นแกนกลาง  ข้อต่อตัวผู้จะอยู่ด้านนอก  เวลานำไปดับเพลิง จะส่งข้อต่อตัวผู้ให้เสียบต่อกับทางจ่ายน้ำจากอาคาร

หรือรถดับเพลิงส่วนปลายสายอีกด้านหนึ่ง  ก็จะนำไปต่อกับสายเส้นต่อไป  หรือต่อกับหัวฉีดดับเพลิง (Nozzle)

สำหรับข้อต่อแบบอื่นที่ไม่มีหู  จะเก็บสายโดยการพับสาย เอาข้อต่อทั้งสองมาประกบกัน  แล้วม้วนสายผ้าใบไว้ข้างใน 

ข้อต่อทั้งคู่จะอยู่ข้างนอก

คนไม่เคยใช้สายฉีดน้ำดับเพลิง อ่านแล้วคงจะมึนน่าดูเลยนะครับ.....ผมยังมึนเลย !

เอาเป็นว่า  ระบบของอังกฤษ ไม่เหมือนชาวบ้านส่วนใหญ่เขาก็แล้วกัน

ของไทยเราก็พลอยไม่เหมือนกับเขาไปด้วย  รู้เพียงแค่นี้ไว้ก่อนก็พอ

สิ่งที่น่ารู้เพื่อประดับวิสัยทัศน์สำหรับท่านผู้อ่าน อีกเรื่องก็คือ

ข้อมูลเปรียบเทียบงานด้านการดับเพลิงและบรรเทาสาธารณภัย ระหว่าง 2 เมืองใหญ่ กรุงลอนดอนและกรุงเทพมหานคร

ที่มีพื้นที่ขนาดพอๆกัน  คือ 1500 กว่าตารางกิโลเมตร  โดยดูได้จากตารางเปรียบเทียบ ที่นำมาลงไว้พร้อมนี้แล้ว

ข้อมูลจาก: LFCDA, London Fire Brigade Headquarters, 8 Albert Embankment, London SE1 750 Tel: 0171 582 3811

มีข้อน่าสังเกตที่ผมหาคำตอบไม่ได้อยู่ข้อหนึ่ง  ก็คือ

จำนวนเหตุการณ์เพลิงไหม้ที่เกิดขึ้นระหว่าง 2 เมืองใหญ่นี้ คือ

กรุงลอนดอน มีเหตุฯ ทั้งใหญ่และเล็ก ประมาณปีละ 40,000 ถึง 50,000 ครั้ง

กรุงเทพฯ มีเหตุฯเพียงปีละ 600 - 700 ครั้งเท่านั้น

เมื่อครั้งผมไปอบรมการดับเพลิงที่เมือง  โตโยนากะ  ในกรุงโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น ปี พศ. 2540 ผมจำได้คลับคล้ายคลับคลา

ว่าเมืองเล็กๆ  ขนาดแค่พื้นที่เขตพญาไทของเรา ยังมีเพลิงไหม้ประมาณปีละ 2,000 ครั้งเลย

ทำไมมันถึงต่างกันมากมายขนาดนี้ผมก็ไม่รู้… ทั้ง ๆที่เป็นสถิติเพลิงไหม้ใหญ่ - น้อยเหมือนกัน  และเป็นข้อมูลจากทางการด้วยกัน

ใครตอบข้อสงสัยข้อนี้ของผมได้?  กรุณาชี้แจงแถลงไขมาด้วยเถิดครับ

ข้อชวนสังเกตที่สำคัญที่สุดคือ  เรื่องงบประมาณที่ใช้ในงานนี้

ของประเทศอังกฤษเขามีถึงปีละประมาณ 16,900 ล้านบาท(หนึ่งหมื่นหกพันเก้าร้อยล้านบาท)  แต่ของไทย ผมไม่ทราบ!  แต่เชื่อว่า

น้อยกว่ามากมายนัก

มีบางคนกระซิบบอกผมว่า งบประมาณของเราก็ไม่ควรใช้มากเพราะ ไฟมันไหม้น้อยจัง !  ปีละ 700 ครั้ง เฉลี่ยวันละแค่ 2 ครั้ง  แสดงว่า

วันหนึ่งๆ  ตำรวจดับเพลิงประมาณ 1600 คน  36 สถานี ออกดับเพลิงแค่ 2 ครั้งเท่านั้น

รัฐบาลท่านเลยให้งบ ฯ พอสมเหตุสมผลมังครับ !

แต่ถึงแม้จะมีงบประมาณในการณ์นี้เท่าไรก็ตาม  ความสำคัญอันดับแรกที่จำเป็นต้องใช้ก็คือ  "งานป้องกัน" ไม่ใช่ "งานแก้ไข"

ใช้งบประมาณในการอบรมให้ความรู้การป้องกันอัคคีภัยแก่พี่น้องประชาชน ก่อนเกิดเหตุมากกว่านี้อีกหน่อยเถิดครับ

……จ้าวนาย !